John M. Keynes

WELKOM

Nog nooit heb ik zoveel relevante informatie op een site over schrijven gevonden!”
[Een gebruiker van deze website in een mail aan de Stichting Schriftontwikkeling]

[Klik om te vergroten.]
Nog nooit heb ik zoveel relevante informatie op een site over schrijven gevonden!”
Deze website is voortdurend in ontwikkeling.
[Deze website is voortdurend in ontwikkeling. Maandelijks, soms wekelijks, worden aanpassingen gedaan.]

Een website met zoveel mogelijk vakkundige informatie over schrijven, de techniek en het resultaat. Handschriftontwikkeling dus, waarbij we ook bespreken wat er van terecht komt. Informatie voor leerkrachten in het Basisonderwijs en voortgezet onderwijs, maar ook voor ouders die hun kind aan een beter handschrift willen helpen, of kinderen/volwassen die zelf graag willen werken aan een beter handschrift. Een website die tegelijkertijd allerlei misstanden en verwarringbrengende ontwikkelingen in kaart brengt.
Deze website (sinds 2001) bevat voor velen een compleet nieuwe kijk op het leren en onderhouden van een goed handschrift en voor sommige bezoekers is dat een ‘ongemakkelijke waarheid’…

Voor velen is het echter, getuige hun reacties per mail, een uiterst interessante en leerzame ontmoeting.

We adviseren ook wel per mail om handschriften te verbeteren.

Een mail die we ontvingen:
Schriftontwikkeling is top!
Mon, 23 May 2011 22:38:31
Ons contact werd anderhalf jaar geleden wat bruut verbroken; ik kreeg op
mijn werk een cursus voor mijn kiezen waar al mijn privetijd in ging
zitten, daarna ben ik steeds voornemens geweest nog mijn dank te
betuigen, maar daar is het steeds niet van gekomen.
Bij deze daarom, beter laat dan nooit, mijn dank voor het verbeteren van
mijn handschrift! Nog steeds schrijf ik in het lettertyp dat u gebruikt,
en regelmatig krijg ik complimenten over de leesbaarheid; dat is een
heel verschil met enkele jaren geleden!
Misschien zijn de scherpste kantjes er op dit moment vanaf, maar ik merk
dat ik mijzelf goed kan corrigeren wanneer ik het niet meer mooi vind.
Heel erg fijn om dat inzicht te hebben.

Met vriendelijke groet,
Victor Sluiter

Zie ook andere reacties van bezoekers.

NIEUW!

Veel informatie die we geven is geïntegreerd in verschillende onderwerpen te lezen. Ten dienste van de lezer hebben we de verspreid voorkomende informatie over een onderwerp als ‘schrijfpatronen‘ deze keer gebundeld op één pagina: “Schrijfpatronen en een alternatief”
Ook van het onderwerp ‘motoriek‘ is een samenvattende pagina gemaakt: “Motoriek versus vaardigheid“, over de relatie tussen de motorische ontwikkeling en de culturele vaardigheid.

ONDERWIJS
Slechte handschriften ontstaan door onvoldoende onderwijskwaliteit. In veel scholen ‘geloven’ ze werkelijk alles!
Zolang leerkrachten werkelijk geloven dat je van het op één been staan beter leert schrijven, of dat je met twee armen tegelijk groot en staande moet oefenen wat je in feite slechts met een paar vingers van één hand klein (op mm-niveau) en zittend met een goede houding en greep moet oefenen en uitvoeren, lijkt er iets heel grondig mis met vakkennis en inzicht binnen het onderwijs…
Ook schaffen scholen methodes aan die door amateurs met een vlotte babbel en beloftevolle reclamezinnen zijn gemaakt.
Dat er nog steeds veel leerkrachten zijn die geloven in ‘schrijfpatronen‘, ondanks ook maar de geringste (wetenschappelijke) aanwijzing dat dit effect heeft, is een regelrecht bewijs voor de veel te veel voorkomende goedgelovigheid in het onderwijs. (Zie hiervoor ook ‘Het grote misverstand‘ en Schrijfpatronen en een alternatief.)

BEWEGINGSTHERAPEUTEN
Geleidelijk aan heeft een groot aantal betaalde ‘hulpverleners’ een basisvaardigheid in het Primair Onderwijs overgenomen: de bewegingstherapeuten. De basisvaardigheid heet ‘handschriftontwikkeling’.
Zodra echter amateurs op het gebied van lettervormgeving en de bijbehorende didactiek zich met handschriftontwikkeling gaan bezighouden, moeten ze rekening houden met ons vakkundige commentaar.
Lees in dit verband vooral onze besprekingen van amateuristische publicaties onder de knop ‘Bespreking handschriftdidactische uitgaven‘. Hier kunt u heel veel vakkennis en/of inzicht mee opdoen!

Ouders van wie hun kinderen bij dergelijke zakenlui zijn terecht gekomen, kunnen we de pagina ‘Niet onderwijsgevenden’/'Aan de ouders‘ aanbevelen.

Een voorbeeld
Bestaat er fijne motoriek? Niemand heeft dit totnogtoe kunnen aantonen. Dit punt zo aan de orde stellen lijkt een vreemde gedachte voor de meeste leerkrachten in het basisonderwijs. Dat er fijne en grote motoriek bestond leerde je toch tijdens de opleiding? En de grote motoriek moest je toch eerst ontwikkelen en dan de fijne? Het is voor velen een hele ontdekking dat motorische oefeningen niet het gewenste effect hebben op andere vaardigheden. En dat je dus heel vaak je tijd verdoet, met zinloze oefeningen. Wie wérkelijk denkt dat je ‘motoriek’ kunt oefenen en dat een positief effect daarvan dan ‘overspringt’ naar een vaardigheid als vioolspelen of schrijven of misschien zelfs wel op de goede bewegingen tijdens het schaken, raden we ernstig aan om de pagina ‘Motoriek ?‘ te lezen.

Er bestaat geen transfer tussen taakspecifieke, culturele vaardigheden.
Totnogtoe heeft ook niemand die kunnen aantonen. U kunt het zelf ook wel begrijpen: Iemand kan nu eenmaal nooit een goede horlogemaker worden door middel van een cursus diamantslijpen. En ook niet als hij horlogemakersbewegingen oefent.
Maar op al uw cursussen, de pabo waar u werd opgeleid of de school waar u werkt zeggen ze het anders??
Iemand heeft niet meer gelijk omdat iedereen het zegt, net zo min als iemand niet ongelijk heeft als niemand het zo zegt.

U ziet, we gaan terug tot de basis en gooien heel wat aannames in de prullenbak. Dat ze al lang bestaan maakt daarbij niet uit. Men heeft tenslotte ook heel wat eeuwen gedacht dat de aarde in het middelpunt van het heelal stond en plat was…
En een vrijwel 100% meerderheid was van dit laatste overtuigd!

In onze recentste bespreking van publicaties over handschriftontwikkeling kunt u heel goed de visie en vakkennis van de Stichting Schriftontwikkeling lezen.

De Stichting Schriftontwikkeling, het enige genootschap van vakkundige staatsgediplomeerde handschriftdidactici, staat regelmatig in het nieuws:

December 2010 in VAKWERK van Beter Onderwijs Nederland

TELEVISIE
Handschriftontwikkeling in het nieuws 16 september Omroep MAX
Kijk ongeveer in het midden van de uitzending. Vraaggesprek over het feit dat de handschriftkwaliteit in het onderwijs steeds slechter wordt en oma dus beter schrijft dan haar kleinkinderen.

[Zojuist verschenen: Een nieuw artikel in JSW van oktober 2011 over een andere instrumentele vaardigheid die kinderen aan te leren is en waar ook de relatie met het schrijven als instrumentele vaardigheid aan de orde komt.]

Wat doet de Stichting Schriftontwikkeling?
We richten ons op lettervormgeving en de didactiek daarvan. Dat is ons vakgebied.
Onze doelgroep bestaat daarmee in eerste instantie uit onderwijsgevenden.
Ook ouders en hun kinderen kunnen een beroep op ons doen (zie de speciale ouderpagina).
Bewegingsleer, motorische therapieën en alle daarvan afgeleide cursussen en activiteiten vallen uiteraard niet onder onze doelgroep. Schrijven is geen ziekte of afwijking. Ook is het geen natuurlijke bezigheid. Het is een culturele vaardigheid die iedereen aan te leren valt, mits de lettervormgeving ervan goed wordt uitgelegd en de voorbeelden excellent worden voorgedaan.
Bewegingstherapeuten zullen hier dus niets van hun gading kunnen (/horen te ) vinden, want we geven op onze website in geen enkel geval bewegingsadviezen. Voor bewegingstherapeuten, die hier per ongeluk (?) terecht zijn gekomen, hebben we een speciale uitlegpagina ingericht. “Aan de bewegingstherapeuten”

De pagina’s die we voor dit doel hebben gemaakt zijn niet altijd even kort. We willen alles zo goed mogelijk uitleggen en voor sommige onderwerpen is doodeenvoudig veel tekst (vakkennis) met veel voorbeelden nodig.
Sommige onderwerpen komt u op meerdere pagina’s tegen. Dat komt, omdat een webpagina er niet van uit kan gaan dat iedereen alle pagina’s leest. Is een bepaald onderwerp of een onderbouwing op een andere pagina opnieuw nodig, dan wordt de benodigde uitleg en onderbouwing dus opnieuw meegegeven.

DOEL
De Stichting Schriftontwikkeling wil de kwaliteit van het handschriftonderwijs en handschriftbegeleidingaanzienlijk verbeteren.
Dat kan de Stichting Schriftontwikkeling, omdat ze de laatste jaren veel onderzoek gedaan heeft naar verbetermogelijkheden van handschrift en handschriftonderwijs, waaruit duidelijk naar voren kwam dat slechte handschriften over het algemeen niet nodig zijn, mits er juiste instructie wordt gegeven. Daarbij heeft de Stichting Schriftontwikkeling vastgesteld dat er van de hedendaagse schrijfmethodiek weinig tot geen uitdaging uitgaat, terwijl uitdaging juist de nummer 1 is als het om kwalitatief goed onderwijs gaat. Daarom heeft ze voor alle leerjaren uitdagend handschriftoefenmateriaal ontwikkeld, waar kinderen zich geprikkeld door voelen aan lettervormgevingsregels tegemoet te komen. Scholen die dit eens willen uitproberen kunnen dit gratis aanvragen bij de Stichting Schriftontwikkeling. Vraag dan naar ‘proeflesmateriaal‘.

Ook helpen we geheel gratis, mensen die graag hun handschrift of dat van hun kind willen verbeteren. Soms is een enkele aanwijzing voldoende, soms is de begeleiding op afstand wat intensiever.

De Stichting Schriftontwikkeling geeft aan het onderwijs, ouders en leerlingen informatie via deze website en doet dit ook door regelmatig lezingen op scholen en instellingen zoals schooladviesdiensten te geven. Daarnaast worden vragen van bezoekers van deze website doorgaans uitgebreid beantwoord.
Al enkele jaren wordt deze informatie ook verstrekt en versterkt door middel van een aantal eigen publicaties.

De Stichting Schrifontwikkeling is de enige instelling op het gebied van handschriftonderwijs, die uitsluitend uit eerstegraads bevoegde handschriftdocenten bestaat en ze maakt zich daarmee tevens sterk voor een vakzuivere benadering van het vakgebied handschriftonderwijs.

AMATEURISME, WAARONDER MASTERSTUDIES
In de laatste decennia is dit vakgebied door diverse belendende disciplines en andere amateurs geannexeerd geraakt. Er worden regelmatig cursussen gegeven en boeken geschreven door mensen die geen enkele lettervormgevende en bijpassende handschriftdidactische opleiding hebben genoten. Soms zijn het ‘bewegingsdeskundigen’ of ‘orthopedagogen’ of gewone onderwijzers, die niet schromen zich dit domein toe te eigenen. Dit vakgebied wordt in dat geval meer gezien als middel, dan als doel. U kunt zich zelf wel voorstellen dat dit de duidelijkheid en vooral de kinderen niet ten goede komt. Alleen vakkundigen zullen voldoende kennis van zaken hebben en over de bijbehorende vaardigheid beschikken, om de vragen op dit gebied te beantwoorden en te laten zien waar het bij een goede handschriftontwikkeling om gaat. (U komt een aantal van hen tegen op onze pagina media).
Ook worden handschriftmethodes vaak gemaakt door mensen zonder handschriftdidactische opleiding en zonder lettervormgevingsvaardigheid. Ze hebben vaak geen idee van de laatste wetenschappelijke en onderwijskundige ontwikkelingen. Hoe meer beweging in een schrijfmethode als uitgangspunt dient, hoe amateuristischer de maker(s).
U ziet dat de kwaliteit van het handschriftonderwijs op diverse manieren onder druk staat.

We hebben in de afgelopen jaren vastgesteld dat het niet voldoende helpt als we alleen maar vechten vóór goed handschriftonderwijs. Het impliceert tegelijkertijd dat we moeten vechten tégen praktijken die het handschriftonderwijs bedreigen en een verkeerd beeld afgeven. Er zijn vooral veel amateurs die geld verdienen aan dit onderwijskundig onderwerp. Veel leerkrachten in het basisonderwijs gaan er van uit dat als iemand een methode schrijft, de auteur vanzelf ook vakkundig is. Dit is niet het geval. De meeste schrijfmethodes zijn door amateurs geschreven. Uitgevers doen te weinig moeite om aan vakkundige auteurs te komen. Ze zouden op zijn minst kwaliteitsgeregistreerde handschriftdidactici horen te zijn.

In diverse pagina’s willen we duidelijk maken dat voor een goede benadering van het handschriftonderwijs lettervormgevingsvakkennis nodig is. Zoveel mogelijk maken we u als lezer deelgenoot van onze vakkennis. Dat doen we door helder uit te leggen hoe de lettervormgeving van het Westerse schrift in elkaar zit en door misleidende publicaties van auteurs zonder lettervormgevingsachtergrond voor u te analyseren (zie onze pagina, “Publicaties over handschriftontwikkeling”). Want het aantal publicaties van amateurs, die zich niet bij hun leest weten te houden, is groeiend.

Masters
De laatste tijd komen daar ook nog weer de publicaties bij van een geheel nieuwe groep ‘specialisten’. Dat zijn de eindwerkstukken/scripties van masters als Special Educational Needs (SEN), Orthopedagogiek en Remedial Teaching. Geschreven door leerkrachten uit het basisonderwijs, niet gehinderd door enige lettervormgevingsopleiding en daaruit voortvloeiende kennis en vaardigheid, die soms een waterdun onderzoek op één school uitvoeren en daar vergaande aanbevelingen aan verbinden. Dit alles om zich de zo fel begeerde mastertitel te verwerven. Na afloop wordt zo iemand als een specialist op het onderzochte gebied beschouwd. U begrijpt wel dat dit niet waar kan zijn. Een enkel onderzoek op andermans vakgebied kan nooit eenzelfde kennis en vaardigheid tot stand brengen als dat van de jarenlang geschoolde en gekwalificeerde vakman.
Elke toekomstige ‘master’ en zijn/haar begeleider, die zich met dit vakgebied gaat bezighouden, mag er daarom op rekenen dat het gepubliceerde eindwerkstuk op deze website vakkundig en daarmee grondig geanalyseerd zal gaan worden.

U begrijpt: Dit groeiende aantal publicaties brengt, geheel onnodig, veel leerkrachten en ouders die met handschriften te maken hebben in verwarring. Dit is dan ook de reden dat we dergelijke publicaties scherp analyseren en er altijd een duidelijke onderbouwing aan meegeven die iedereen kan controleren. We doen dit tenslotte ten dienste van alle kinderen die op heel veel scholen nog steeds, voor de schrijfvaardigheid volkomen zinloze (motorische) oefeningen doen en de instructie en oefeningen die ze, i.v.m. de specifieke vormgevingskenmerken van het Westerse schrift behoren te doen, juist niet krijgen.

Een hoogleraar schreef ons nog het volgende:
Duidelijk is dat u zeer gemotiveerd doende bent op basis van echte argumenten, en niet louter polemisch.

We gaan in op alle hete hangijzers die er maar in het handschriftonderwijs denkbaar zijn. Inmiddels hebben we werkwijzen ontwikkeld, waarmee ELK kind in staat is om op voldoende niveau letters vorm te geven en weten we élk gedeformeerd handschrift weer in korte tijd te repareren.

Enkele voorbeelden van wat u op deze website kunt aantreffen:

Met het door de Stichting Schriftontwikkeling ontwikkelde blokschrift heeft een negenjarige leerling van een basisschool in juni 2009 een handschriftwedstrijd gewonnen!
Zie hiervoor de volgende link: http://www.schrift-online.nl/schrift/home.asp
Kijk vervolgens bij ‘Laatste nieuws’.

EEN AANTAL ONDERWERPEN VAN DEZE SITE

Welke methode moeten we in vredesnaam kiezen. Er zijn er wel meer dan tien! Is er nog verschil?
Ja, maar de meeste handschriftmethoden hebben een zelfde werkwijze. Hoe komt u tot een verantwoorde keuze? Lees erover op de pagina ‘Schrijfmethoden‘. Bedenk ook dat goed schrijfonderwijs niet afhankelijk is van de gebruikte methode, maar van de kwaliteit van de leerkracht. De Stichting Schriftontwikkeling is al op heel wat scholen langs geweest om gezamenlijk aan de kwaliteit te werken.

Moeten kinderen al vanaf groep 3 blokletters leren schrijven?
Zeker niet. Lees veel feitenkennis over dit onderwerp op de pagina blokschrift!

Tel je pas mee als je een digitaal bord in je klas hebt hangen?
Kijk op de pagina Digitale en analoge borden

Hoe kun je handschriftpublicaties op waarde beoordelen?
Kijk bij de besprekingen van publicaties onder ‘Niet onderwijsgevenden’.

Verder:
Een artikel van de Stichting Schriftontwikkeling over het vakgebied handschrifontwikkeling in ons onderwijs:
Het handschift: basis van onze cultuur en ons onderwijs!
En er zijn door u nog veel meer artikelen te downloaden, die de echte vernieuwing in het handschriftonderwijs als onderwerp hebben.
In JSW (Jeugd in School en Wereld) verschijnt in oktober 2011 weer een artikel dat het begeleiden van een instrumentele vaardigheid als onderwerp heeft.

Zoals u zult zien worden op deze website zoveel mogelijk vakkundig onderbouwde feiten over handschrift- en toetsenbordvaardigheidsontwikkeling verzameld. Door middel van veel illustraties willen we misverstanden voorkomen. Het schrijfonderwijs is binnen het onderwijs het minst begrepen van alle specialisaties (tot en met het ministerie van onderwijs, die het vak bij de overgang van de Lager Onderwijswet uit 1920 naar de Wet op het basisonderwijs van 1981 doodeenvoudig vergeten is. Zie onze ACTIE-pagina).
Daar zijn verschillende oorzaken voor, die we u in de volgende webpagina’s zullen toelichten.

Door prikkelende en soms scherpe analyses en vanuit een NO NONSENSE-optiek willen we niet alleen een onderbouwde visie overdragen, als ook reacties te weeg brengen, waardoor het handschriftonderwijs alleen maar duidelijker gepreciseerd kan worden. Een grondige dialoog tussen vakkundigen en het toepassingsgebied in het onderwijs is namelijk onmisbaar bij verbeteringsprocessen. Door vele publicaties over handschriftontwikkeling, als ook het houden van lezingen in Nederland en België is deze discussie inmiddels flink op gang gekomen. We ontvangen in toenemende mate bijval bij ons streven naar ‘ontmotorisering’ van het schrijfonderwijs, zelfs van bewegingstherapeuten!

http://kapoentjes.blogspot.com/2009/01/over-de-ontwikkeling-van-de-fijne.html
http://nieuwsbrief-leren.skynetblogs.be/post/7152802/stichting-schriftontwikkeling

Steeds meer leerkrachten zien in dat het staan op één been of het eindeloos met twee armen tegelijk draaien van schrijfpatronen, geen bijdrage kan leveren aan de kwaliteit van het handschrift.

Met twee handen tegelijk, veel te dik materiaal en daardoor gestrekte vingers. Hand-/oogcoördinatie en het oefenen van nauwkeurigheid is niet belangrijk…
Afbeelding te zien op het boek Write Dance…

Niet alleen steeds meer leerkrachten zien ook dat goed onderwijs altijd ‘evidence based’ moet zijn, maar dit is eveneens een eis vanuit het Ministerie van Onderwijs en de Onderwijsraad.
We zijn daarmee weer duidelijk op weg naar de cognitief vormgevende kwaliteiten die het handschriftonderwijs van oorsprong had. Goed schrijven is tenslotte niet minder dan kalligraferen.
Daarom zijn we ook in toenemende mate positief gestemd. We zien een vergrotend inzicht in wat de rol van het handschrift, de meest gebruikte verwerkingstoepassing in het onderwijs, werkelijk inhoudt.

De laatste tijd krijgen we van steeds meer scholen te horen dat ze over zijn gegaan tot de cognitieve werkwijze die door de Stichting Schriftontwikkeling wordt bepleit en dat dit tot merkbaar beter resultaat leidt. Ze begrijpen nu ook dat het voor het handhaven van de handschriftkwaliteit ná de basisschool, belangrijk is dat behalve de leerkrachten ook de kinderen kennis hebben van lettervormgeving. Alleen op die manier kunnen ze veranderingen in hun handschrift naar waarde schatten en bijsturen als dat nodig is. Eindelijk valt een goed handschrift ‘uit te leggen’!

Het handschriftonderwijs biedt een fantastische gelegenheid om kinderen niet alleen kennis te laten maken met schitterende lettervormen die ze zelf kunnen maken, maar biedt de leerkracht ook de gelegenheid om bij het kind een volwaardig en zeer bruikbaar handschrift te ontwikkelen. Velen weten wat een plezier het is als kinderen ontdekken hoe ze de kwaliteit van hun handschrift kunnen verbeteren. Over de mogelijkheden daartoe gaat deze website. Aarzelt u niet om ons vragen te stellen als die bij het lezen van deze pagina’s bij u opkomen. Het is wel aan te bevelen om voorafgaande daaraan zoveel mogelijk artikelen van onze website (zie knop ARTIKELEN) te downloaden en te lezen.

We wensen u een interessante rondgang op deze website.

Voor vragen en opmerkingen kunt u ons mailen:

info@schriftontwikkeling.nl

Voor de trouwe bezoeker: laatste vernieuwingen

De afgelopen maand diverse wijzigingen aan verschillende pagina’s. Sommige pagina’s zijn sterker gewijzigd dan andere.

enterenterenter
enterenterenter
enterenterenter

Alle rechten voorbehouden op pagina’s, teksten, gedownloade bestanden en illustraties van deze website.
Niets uit deze website mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de Stichting Schriftontwikkeling.
Voor zover het maken van kopieën uit deze website is toegestaan op grond van artikel 16B Auteurswet 1912 jº het Besluit van 20 juni 19734, Stb. 351, zoals gewijzigd bij het Besluit van 23 augustus 1983, Stb. 471 en artikel 17 Auteurswet 1912, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan Stichting Publicatie- en Reproductierechten Organisatie (PRO), Postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp (www.cedar.nl/pro). Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze gepubliceerde website in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet 1912) dient men zich tot de Stichting te wenden.