Schrijfmotoriek en leesbaarheid

De kortste maar belangrijkste pagina van deze website.

Als u een boek of artikel leest, of een cursus volgt, waarin men de volgende woorden gebruikt:

– schrijfmotoriek (of grafo-motoriek)
– schrijfbeweging
– leesbaarheid

… dan weet u dat u met een onkundige auteur of cursusleider op het vakgebied handschriftontwikkeling te maken heeft.

We hebben dit verhullende woordgebruik wel eens besproken met iemand die in zijn vele artikelen over handschriftontwikkeling deze woorden veelvuldig gebruikte.

Allereerst bespraken we de mogelijkheid van ‘schrijfmotoriek’. [Als u de argumenten tegen dit begrip grondig wilt bestuderen raden we u aan om de pagina ‘Schrijfmotoriek?’ te lezen.]

Hij moest toegeven dat er geen taakspecifieke motoriek kon bestaan en dus ook geen ‘schrijfbeweging’. We hebben nu eenmaal geen schrijforgaan.

Daarna werd hem door ons gevraagd naar de criteria voor het begrip ‘leesbaarheid’.
Het werd stil… Na een tijdje moest hij toegeven dat hem daar geen bekende criteria voor bekend waren.

In het CITO-onderzoek PPON (Periodieke Peiling van het Onderwijsniveau) worden criteria gebruikt om de kwaliteit van handschriften te bepalen. Er wordt gezegd dat het leesbaarheidscriteria zijn, maar dat zijn het niet.
Als je zegt dat alle letters even hoog moeten zijn, geef je namelijk een lettervormgevingscriterium op.

Voor leesbaarheid zijn dus geen criteria. Het is een subjectief begrip.
Het begrip ‘leesbaarheid’ is dus niet te onderbouwen met criteria, waaraan een ‘leesbaar’ handschrift zou moeten voldoen. Wat de een kan lezen, kan de ander niet lezen.
In het voortgezet onderwijs leidt dit tot oeverloze discussies tussen docent en leerling. “Nou, ik kan het zelf wél lezen!”

Het handschriftonderwijs wordt alleen maar gediend met goede omschrijvingen voor de lettervormgeving door mensen die daar, vanwege hun professie, verstand van hebben.

Ps
Met deze auteur werd vervolgens afgesproken dat hij de genoemde twee termen ‘schrijfbeweging’ en ‘leesbaar(heid)’ niet meer zou gebruiken in zijn publicaties.

Nog geen paar maanden later verscheen een nieuw artikel van hem.
U raadt het al: beide termen werden weer volop gebruikt… (schrijfbeweging 10 keer en leesbaar 7 keer)
Wat leren we hiervan?
In elk geval dat wat eenmaal tussen de oren zit, daar vrijwel niet meer te verwijderen is…