Fijne motoriek en schrijven…

Op de pagina ‘Aan de bewegingstherapeuten’ verwezen we al naar de publicatie “Is er een relatie tussen fijne motoriek en schrijven?” geschreven door Anneloes Overvelde, Ingrid van Bommel-Rutgers, Ida Bosga-Stork, Bouwien Smits-Engelsman en Ria Nijhuis-van der Sanden.
We voorzagen deze uitgave al van het nodige commentaar.

De auteurs zijn voor een belangrijk deel bewegingswetenschappers. Indertijd was Nijmegen het centrum hiervoor. Hier werden onderzoeken gedaan druk en snelheid, optrekken en remmen van de penpunt op een zogeheten xy-tablet of schrijftablet.
Lezend in wat oud archiefmateriaal kwamen we een stukje tegen in wat toen het Orgaan van de Vereniging van Leraren Schoonschrijven en Machineschrijven genoemd werd, geschreven door Julius de Goede, een MO-schrijfdocent die verschillende boeken heeft gepubliceerd op het gebied van handschriftonderwijs en kalligrafie.
Ook hij bezag de bewegingswetenschap als een vreemde eend in de handschriftdidactische en lettervormvakkundige bijt. Ook hij vroeg zich toen al af, waar de resultaten bleven. We zien van bewegingswetenschappers en hun leerlingen in de fysiotherapie namelijk nooit resultaten van al het wetenschappelijke jargon en van alle ‘wetenschappelijke metingen’. Inderdaad veel grafieken en getallen, maar het voormalige slechte handschrift en de eclatante verbetering ervan blijven ALTIJD uit.
Dat was dus toen al zo en dat is nog steeds zo. Onderstaande spreekt voor zich.

NIEUWS UIT NIJMEGEN

Een brochure van de Katholieke Universiteit getiteld “Bewegings- onderzoek” meldt dat sedert kort een gelijknamige adviespraktijk is gevestigd, die deel uitmaakt van het Ambulatorium Psychologie.
Volgens de brochure zal deze adviespraktijk problemen onderzoeken op het gebied van schrijven – slecht handschrift, schrijfkramp – stenograferen en typen. In de begeleidende brief is er bovendien sprake van dat op grond van deze onderzoeken gedetailleerde adviezen worden gegeven voor behandeling of training. Ook een individuele schrijftraining kan door de advies-praktijk worden verzorgd.
Hoe zou zo’n schrijftraining er uitzien? Het foldertje laat hiervan niets zien, het vertoont alleen de bekende grafieken die het even bekende xy- tablet (hier “schrijftablet” genoemd) via de computer kan produceren. De kosten van een dergelijk onderzoek zijn dezelfde als die van andere psychologische hulp.
De wetenschappelijke waarde van de grafische registratie van schrijfproblemen zal ongetwijfeld enorm zijn, maar ik zou weleens praktische resultaten willen zien: een zinnige, wetenschappelijk onderbouwde schrijftherapie, zoals die in de brochure gesuggereerd wordt. In de mij bekende publikaties, waaronder diverse dissertaties van de Nijmeegse onderzoekers, ben ik tot dusverre niet veel tegengekomen dat duidt op inzicht in het fenomeen schrijven en schrift. Evenmin is mij iets bekend van enige samenwerking in onderzoek tussen de Nijmegers en de deskundigen die in onze vereniging onderdak hebben. Eveneens is mij niet bekend dat één der Nijmeegse onderzoekers zich in het onderwerp schrijven heeft verdiept door bijvoorbeeld een studie MO-schrijven te doen.
Naar het mij voorkomt bestaat de Nijmeegse interesse voornamelijk uit het ontwikkelen van een registratiemethodiek. De keus van het onderwerp, schrijven, lijkt mij tamelijk willekeurig; even goed had men een andere vaardigheid kunnen onderzoeken, zoals borduren, trekharmonica spelen of figuurzagen. Grafieken daarvan zullen een even grote hulp zijn bij het leren borduren, trekharmonica spelen en figuurzagen als de schrijfgrafieken in schrijftraining.
Het feit dat ik niet op de hoogte ben van het bestaan van een vakinhoudelijke deskundigheid wil overigens niet zeggen dat deze niet in Nijmegen aanwezig zou kunnen zijn. Ik ben alleen niet in staat geweest deze vast te stellen. Misschien is één van onze lezers beter op de hoogte en kan hij of zij in een artikel voor het Orgaan daarover berichten? Van de zijde van de Nijmeegse Universiteit is nooit kopij aangeboden, alleen het verzoek om in de Kring MO Schoonschrijven (sic) reclame voor de instelling te maken. Aldus bij dezen.
De brochure kan worden aangevraagd bij het Ambulatorium Psychologie, Postbus 9104, 6500 HE Nijmegen, tel. 080-615922. Lezers wordt verzocht te melden of “deze adviespraktijk voldoende aansluit bij de behoefte in de praktijk”.

De Goede

Uit het Orgaan van de Vereniging van Leraren Schoonschrijven en Machineschrijven 82e jaargang Nummer 3 juli 1991

22-02-2012